قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
یکشنبه , ۲۷ آبان ۱۳۹۷

چیستی:آمادگی الکترونیکی،از مفهوم تا اجرا- قسمت اول

آمادگی الکترآمادگی الکترونیکیونیکی به چه معناست و در سنجش آن، کدام شاخص‌ها را می‌بایست مبنا قرار داد؟ در طول سالیان گذشته، همراه با رشد و توسعه چشمگیر فناوری اطلاعات و ارتباطات و بسط کاربردهای آن در شئون مختلف زندگی انسان، مطالعات متنوعی برای ارزیابی تفاوت‌ها، قابلیت‌ها و توانایی‌ جوامع در سطح ملی و بین‌المللی به منظور بهره‌گیری از پتانسیل‌های این پدیده صورت گرفته است. مجموع این بررسی‌ها و تلاش‌ها، تحت عنوان ارزیابی آمادگی الکترونیکی، «نسل اول» برداشت‌های ما از این مفهوم را شکل داده و تا حدودی طرح و تصویر این زمینه ناشناخته را آشکار نموده است. اما به هر حال، واژه آمادگی الکترونیکی، معانی متنوعی برای افراد مختلف در حوزهای متفاوت و برای مقاصد گوناگون تداعی می‌کند و در نتیجه فاصله زیادی بین ایده‌ها و مفاهیم از یکسو و کاربردها و استنباطات عملی از سوی دیگر در خصوص این پدیده وجود دارد. براین اساس، در این پست تلاش می‌کنیم ضمن تبیین این پدیده و تحلیل نقاط و قوت ضعف آن، برخی از چالش‌های این حوزه از شکل‌‌گیری معیارهای مفهومی تا اجرا و پیاده‌سازی آن را به شکلی مختصر ارائه کند.

 آمادگی الکترونیکی: تعاریف و شاخص‌ها

گفته می‌شود که جاده ابریشم قرن ۲۱ با فیبر نوری و شبکه‌های ارتباطات راه دور هموار شده است. استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، فرصت‌های تجاری جدیدی را برای کشورها ارائه می‌کند که این فرصت‌ها ورای دسترسی صرف به اینترنت برای توسعه ظرفیت‌های کسب و کار الکترونیکی است. تا به امروز، تلاش‌های زیادی برای اندازه‌گیری قابلیت کشورها در بهر‌ه‌مندی از این فرصت‌ها تحت عنوان ارزیابی آمادگی الکترونیکی، صورت‌گرفته است و در این راستا مدل‌های ارزیابی زیادی ، توسط نهادهای خصوصی و دولتی و با انجام تحقیقات متعدد در سطح ملی و بین المللی گسترش یافته‌اند.در یک تعریف کلی، آمادگی الکترونیکی به «توانایی دنبال کردن فرصت‌های ارزش آفرین است که در بستر اینترنت تسهیل می‌شوند»، اطلاق می‌شود. هرچند این تعریف در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد، اما تفسیر آن به متغییرهای عملیاتی که امکان تحلیل و اندازه‌گیری این پدیده را میسر سازد، کار آسانی نیست. از این روست که شاهد هستیم یافته‌های حاصل از ابزارهای آمادگی الکترونیکی، در اغلب موارد با یکدیگر تناسب و همسویی ندارند. جدول زیر تعابیر برخی از مدل‌های آمادگی الکترونیکی را نسبت به این مفهوم ارائه می‌کند

شاخص

تعریف آمادگی الکترونیکی

راهنمای ارزیابی برای زندگی در جهان شبکه‌ای

دسترسی لازم به زیرساخت های فیزیکی (پهنای باند بالا، مطمئن و با قیمت‌های معقول)، یکپارچگی جریان فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه‌های تجاری(تجارت الکترونیکی) نهادها و موسسات و بخش‌های مختلف جامعه (سازمان‌های آن لاین، استفاده از فناوری در زندکی روزمره، بکارگیری فناوری در مدارس)، رقابت قوی در حوزه ارتباطات راه دور و مخابرات، قانونگذاری مستقل همراه با تعهد به دسترسی جهانی، عدم وجود محدودیت برای تجارت یا سرمایه‌گذاری خارجی.

ارزیابی آمادگی تجارت الکترونیکی

آمادگی الکترونیکی به معنی تجارت آزاد، استقلال صنایع در قانون‌گذاری، سادگی صادارت و انطباق با استانداردها و توافق‌نامه‌های تجاری بین‌المللی است.

ریسک کسب و کار بین‌المللی

آمادگی الکترونیکی یعنی، استفاده و کاربرد گسترده رایانه در مدارس، بنگاه‌های اقتصادی، دستگاه‌های دولتی و خانوارها، دسترسی مطمئن و با قیمت مناسب به بازارهای رقابتی، تجارت آزاد، نیروی کاری ماهر و ارائه آموزش‌های مهارتی در مدارس، وجود یک فرهنگ خلاق، مشارکت بین بخش‌های دولتی و خصوصی، شفافیت و ثبات در دولت و وجود یک سیستم حقوقی قدرتمند، وجود شبکه‌های امن و رعایت حریم خصوصی، امکان استفاده از امضای دیجیتالی و کدگذاری تعاملات آنلاین با گواهی الکترونیکی.

انتشار جهانی پروژه اینترنت

تعامل موثر بین بخش های دولتی و خصوصی، وجود یک بازار رقابتی، رشد و توزیع دسترسی به اینترنت.

آمادگی برای جهان شبکه‌ای

دسترسی لازم به زیرساخت‌های فیزیکی (پهنای باند بالا، مطمئن و با قیمت‌های معقول)، یکپارچگی جریان فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه‌های تجاری(تجارت الکترونیکی)، نهادها و موسسات و بخش‌های مختلف جامعه (سازمان‌های آن‌لاین، استفاده از فناوری در زندگی روزمره، بکارگیری فناوری در مدارس)، رقابت قوی در حوزه ارتباطات راه دور و مخابرات، قانونگذاری مستقل همراه با تعهد به دسترسی جهانی، عدم وجود محدودیت برای تجارت یا سرمایه‌گذاری خارجی.

تغییرات فرا صنعتی و فضای مجازی: تحلیل توسعه اینترنت در سطح مقایسه ملی

آمادگی الکترونیکی یعنی داشتن یک بازار ارائه خدمات اینترنت که از سه مرحله توسعه عبور کرده است:

  1. پیش از تجاری شدن (دسترسی محدود به جوامع پیشگام)
  2. تجاری شدن (دسترسی منحصر به مصرف کنندگان است)
  3. رقابتی (بازارهای ارائه خدمات اینترنت، رقابتی بوده و چندین بازیگر فعال از یخش های دولتی، خصوصی و NGO را شامل می‌شود.)

 علی‌رغم گوناگونی و تنوع تعابیر موجود در شاخص‌های معرف مفهوم آمادگی الکترونیکی، تحلیل‌ها و یافته‌های حاصل از ارزیابی آمادگی الکترونیکی بین سازمان‌های دولتی و خصوصی در سطح دنیا، همچنان از شهرت زیادی برخوردار است که این امر به خاطر منافع قابل توجهی است که این ابزارها ارائه می‌کنند. برخی از این منافع عبارتند از، قابلیت‌ ارائه مجموعه ساده‌ای از شاخص‌های قابل کمی شدن، ارائه دیدگاه مشخص و تصویر کلی از موقعیت کشورها در مقایسه‌های بین منطقه‌ای، کشوری و سازمانی، ارائه اطلاعات اولیه و پایه‌ای به عنوان مبنایی برای برنامه‌ریزی‌های آینده، فراهم کردن مکانیزم‌های جمع‌آوری اطلاعاتی که به دولت‌ها جهت اتخاذ راهبردهای یکپارچه سازی قابلیت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات کمک می‌کنند، بهبود قدرت رقابت‌پذیری کشور، رهنمود سیاست‌گذاران به منظور تصمیم‌گیری درباره نحوه استفاده از منابع محدود، آشکار شدن اولویت‌های سرمایه‌گذاری کشور با روشن‌شدن شکاف‌ها و گلوگاه‌ها.

در مقابل منافع ذکر شده، این ابزارها معایبی نیز دارند. یکی از این معایب، مطابق با برآوردهای InfoDev، هزینه‌زا بودن اجرای یک برنامه ارزیابی آمادگی الکترونیکی‌است که بطور متوسط بالغ بر۵۰،۰۰۰ دلار هزینه در بر دارد. در سال ۲۰۰۱، مطالعه تطبیقی بوسیله موسسه Bridges.org، در خصوص ابزارهای آمادگی الکترونیکی موجود انجام شد. یافته‌های حاصل از این مطالعه نشان داد که هرکدام از این ابزارها دارای منافع و محدودیت‌های خاص خود هستند و از این رو بسته به هدفی که از انجام بررسی دنبال می‌شود، در انتخاب این ابزارها می‌بایست دقت و احتیاط لازم را بعمل آورد.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

اندازه‌گیری آثار و ارزش نهایی فناوری اطلاعات و ارتباطات برای بسیاری از کشورهای در حال توسعه و بخش‌های داخلی آنها که اغلب در فقر زندگی می‌کنند، بسیار متفاوت است. پاسخگو بودن و مسئولیت‌پذیری نهادها و سازمان‌های دولتی، کاهش شکاف دیجیتال، فقر، بیماری، بی سوادی و بهبود برابری جنسیتی، مهمترین دست‌آوردهای حاصل از کاربرد خلاقانه فناوری اطلاعات و ارتباطات برای این کشورها به شمار می‌رود. بنابراین اتخاذ یک رویکرد مبتنی بر شاخص‌های دسترسی و بهره‌مندی واقعی، می‌تواند اطمینان دهد که اقدامات تحقیقاتی، به بهترین شکل پتانسیل‌ها و آثار بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات را ارائه می‌کنند. در این راستا می‌بایست سوگیری رویکردها از نگاه سنتی به موضوع «آمادگی الکترونیکی» به درک گسترده تر از کیفیت پذیرش، و سنجش پیامدهای بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و آثار آن بر مسائلی نظیر فقر، گرسنگی، نابرابری و شکاف دیجیتالی در مسیر توسعه کشورها تغییر یابد.

در پست بعدی به بررسی میزان پیش‌بینی‌پذیری و قابلیت تعمیم نتایج حاصل از مدل‌های ارزیابی آمادگی الکترونیکی می‌پردازیم.

درباره ی Hamid Golmohammadi

Hamid Golmohammadi
کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات و دانشجوی دکتری مدیریت فناوری اطلاعات هستم. بیش از ۱7 سال در حوزه‌های مختلف فناوری اطلاعات به ویژه تجارت الکترونیکی و کاربردهای آن کار پژوهشی و تحقیقاتی انجام داده‌ام. هدف من از حضور در این وب سایت، به اشتراک گذاشتن تجربیات و دانش خود در حوزه های مدیریت و فناوری اطلاعات جهت توسعه آگاهی و ارتقای سطح دانش اقشار مختلف جامعه می باشد.

مطلب پیشنهادی

پنجره واحد تجاري

پنجره واحد تجاری، تک پنجره ای به وسعت دنیا؛ بررسی اثرات اقتصادی

پياده‌سازي پنجره واحد تجاري به عنوان يكي از بسترها و ملزومات تحقق سهم 30 درصدي مبادلات الكترونيكي از حجم تجارت خارجي است. این سيستم به عنوان سامانه‌اي يكپارچه و مبتني بر ابزارها و استانداردهاي فناوري اطلاعات، پروژه‌اي بي‌سابقه و منحصربفرد در حوزه تجارت خارجي كشور است كه تحقق آن علاوه بر تاثیر قابل توجه بر شاخص های اقتصادی، زيرساخت مناسب جهت جذب سرمايه‌گذاري خارجي، تسهيل جريان تجارت و روان‌سازي رويه‌هاي صاردات، واردات و ترانزيت را در سطح ملی فراهم خواهد كرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *